مساله سلامت روانی و اجتماعی کودکان و نوجوانان میبایست در کانون توجه ویژه قرار گیرد. باید سلامت اجتماعی و روانی کودکان و نوجوانان در قالب برنامه یکپارچه عملیاتی شود تا از موازی کاری جلوگیری کرد. وزارت آموزش و پرورش، متولی اصلی اجرای برنامه «نماد» (نظام مراقبت از آسیبهای اجتماعی دانشآموزان) است که با همکاری سایر وزارتخانهها مانند وزارت بهداشت به بررسی سلامت روانی و اجتماعی دانشآموزان میپردازد. مواردی که به درمانهای تخصصی نیاز دارند به محیطهای درمانی ارجاع داده میشوند؛ بر این اساس، وزارت بهداشت، نقش موثری در ارائه خدمات روانشناسی، راونپزشکی و مددکاری به این گروه دارد. ۱۲۰ مرکز سراج (سلامت روانی اجتماعی) در کشور فعالیت میکنند، روند افتتاح مراکز جدید سراج با سرعت بالایی از ابتدای سال جاری آغاز شده، به طور مثال، به عنوان اولین مرکز جدید در سال جاری یک مرکز سراج در شهرستان میناب افتتاح شد. اگرچه تمام مراکز سراج موظف به ارائه خدمت برای تمام افراد جامعه هستند، اما ارائه خدمات به جمعیت کودکان و نوجوانان از وظایف اصلی این مراکز به شمار میرود. همچنین ارائه خدمات به خانواده دانشآموزانی که به مراکز سراج مراجعه میکنند و برای دریافت خدمات تخصصی ارجاع داده میشوند، خدمت ویژه و متمرکز بر نیازهای کودکان و نوجوانان ارائه میشود.
وزارت آموزش و پرورش، متولی اجرای برنامه «نماد» است؛ بنابراین، غربالگری اولیه و تشخیص بسیاری از اختلالات بر عهده این وزارتخانه است. در این میان، وزارت بهداشت به عنوان دریافتکننده موارد ارجاعی برای ارائه خدمات تخصصی به حساب میآید. البته ارائه خدمات فقط به ارجاع برنامه نماد محدود نمیشود، چرا که بسیاری از دانشآموزان و خانواده آنها برای دریافت خدمات به مراکز جامع خدمات سلامت و مراکز سراج نیز مراجعه میکنند.
این احتمال وجود دارد که برخی مراجعهکنندگان در بیمارستانها بستری شوند. پس از ترخیص، روانشناسان شبکههای بهداشتی در دانشگاههای علومپزشکی خدمات تخصصی موردنیاز و پیگیری های مربوطه را ارائه میدهند.
جمعیت عمومی در برخی مناطق کشور مانند شهرستان میناب آسیب بیشتری دیدهاند. به این ترتیب، برنامه ویژهای با محوریت وزارت بهداشت برای مناطقی که جمعیت عمومی آسیب بیشتری دیدهاند، برنامهریزی کردهایم و در حال تداوم برنامه در مناطقی هستیم که میزان آسیب در جمعیت عمومی به ویژه کودکان و نوجوانان بیشتر است.
غربالگری اولیه در مناطقی که میزان آسیب عمومی به ویژه در میان دانشآموزان بیشتر است با همکاری بینبخشی و با همکاری وزارت آموزش و پرورش انجام میشود.
- نویسنده : دکتر محمدرضا شالبافان مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت
- منبع خبر : ضربان روز

























Tuesday, 8 September , 2026