خودکشی را نمی‌توان صرفاً با افزایش تعداد روان‌پزشکان و روان‌شناسان مهار کرد؛ همان‌طور که نمی‌توان تمام موارد آن را به افسردگی یا اختلالات روانی نسبت داد.

خودکشی را نمی‌توان صرفاً با افزایش تعداد روان‌پزشکان و روان‌شناسان مهار کرد؛ همان‌طور که نمی‌توان تمام موارد آن را به افسردگی یا اختلالات روانی نسبت داد. این پدیده پیچیده، علاوه بر عوامل روان‌شناختی، با شرایط اقتصادی، فشارهای اجتماعی، بحران‌های خانوادگی و احساس ناامیدی نیز ارتباط دارد؛ واقعیتی که ضرورت بازنگری در سیاست‌های پیشگیری را نشان می‌دهد.

در شرایطی که فشارهای معیشتی، ناامنی شغلی، اختلافات خانوادگی و مشکلات عاطفی می‌توانند زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهند، محدود کردن راهکارهای پیشگیری به درمان‌های روان‌پزشکی، نادیده گرفتن بخشی از مسئله است. گاهی یک بحران ناگهانی، شکست اقتصادی یا احساس بی‌آیندگی می‌تواند فرد را در موقعیتی دشوار قرار دهد؛ شرایطی که شاید با نشانه‌های متعارف افسردگی به‌سادگی قابل شناسایی نباشد.

البته این واقعیت به معنای کم‌اهمیت بودن خدمات سلامت روان نیست. دسترسی به روان‌شناس و روان‌پزشک، تشخیص به‌موقع اختلالات و حمایت تخصصی از افراد در معرض خطر، از ارکان ضروری پیشگیری است. مسئله اینجاست که درمان فردی، بدون توجه به زمینه‌های اجتماعی و اقتصادی رنج انسان‌ها، نمی‌تواند به‌تنهایی پاسخگوی تمام ابعاد این بحران باشد.

از سوی دیگر، شناسایی عوامل خطر نیز به معنای پیش‌بینی قطعی خودکشی نیست. نمی‌توان انتظار داشت همه افرادی که با مشکلات روانی یا فشارهای اجتماعی مواجه‌اند، به یک شکل واکنش نشان دهند. به همین دلیل، سیاست‌گذاری مؤثر باید هم‌زمان بر حمایت روانی، تقویت شبکه‌های حمایتی خانواده و جامعه، کاهش فشارهای اجتماعی و فراهم کردن امکان دسترسی به کمک در بحران‌ها متمرکز شود.

پیشگیری از خودکشی، مسئولیتی فراتر از نظام درمان است. مدرسه، دانشگاه، محیط کار، خانواده، نهادهای حمایتی و سیاست‌گذاران اجتماعی، هر یک در ایجاد شرایطی نقش دارند که افراد بتوانند هنگام مواجهه با بحران، راهی برای کمک گرفتن و ادامه زندگی پیدا کنند.

اگر هدف، کاهش پایدار آمار خودکشی است، باید علاوه بر درمان رنج‌های روانی، دلایل شکل‌گیری ناامیدی را نیز جدی گرفت. جامعه‌ای که فقط به دنبال درمان فرد آسیب‌دیده باشد، اما زمینه‌های فشار و احساس بن‌بست را نادیده بگیرد، بخش مهمی از راه پیشگیری را نرفته است.

  • نویسنده : بیژن سورانی
  • منبع خبر : ضربان