رئیس سازمان امور اجتماعی کشور با اشاره به وضعیت امید اجتماعی گفت: متأسفانه حدود ۶۰ درصد مردم امیدی به بهبود شرایط آینده ندارند. البته باید توجه داشت که در شرایط خاص و رخدادهای ملی، سطح همبستگی و انسجام اجتماعی می‌تواند به سرعت افزایش یابد، اما این موضوع نباید موجب غفلت از روندهای بلندمدت سرمایه اجتماعی شود.

سید محمد بطحایی صبح سه‌شنبه ۲۶ خردادماه در نشست خبری تشریح نتایج پیمایش‌های سرمایه اجتماعی، با تأکید بر اهمیت بازسازی اعتماد عمومی، گفت که گزارش سرمایه اجتماعی سال ۱۴۰۴ به‌زودی با جزئیات و برش‌های تخصصی در اختیار پژوهشگران و متخصصان قرار خواهد گرفت تا وضعیت گروه‌های مختلف اجتماعی از جمله جوانان، روستاییان و سایر اقشار جامعه به‌صورت دقیق مورد بررسی قرار گیرد.

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور با اشاره به جایگاه سرمایه اجتماعی در حکمرانی، آن را یکی از مهم‌ترین مسائل پیش روی کشور دانست و گفت: سرمایه اجتماعی در سه سطح کلان، میانی و خرد قابل بررسی است. در سطح کلان، میزان اعتماد مردم به نظام حکمرانی و ارکان آن مورد توجه قرار می‌گیرد، در سطح میانی، اعتماد به نهادهای خدماتی و اجتماعی سنجیده می‌شود و در سطح خرد نیز روابط، اعتماد و پیوندهای میان مردم، خانواده‌ها، گروه‌ها و قومیت‌ها بررسی می‌شود.

افت سرمایه‌اجتماعی در سطح کلان

وی با اشاره به نتایج پیمایش‌های انجام‌شده گفت: شاخص سرمایه اجتماعی کشور طی یک دهه گذشته روندی نزولی داشته است. این شاخص که در سال ۱۳۹۴ معادل ۴۳.۵ بوده، در سال ۱۴۰۴ به ۳۶.۶ کاهش یافته است. به گفته وی، کاهش سرمایه اجتماعی عمدتاً در سطح کلان رخ داده و اعتماد به ساختار حکمرانی افت بیشتری نسبت به سایر سطوح داشته است.معاون وزیر کشور در عین حال از افزایش پیوندهای اجتماعی میان مردم خبر داد و گفت: در شرایطی که بخشی از جامعه نسبت به کارآمدی برخی ساختارهای حکمرانی تردید دارد، روابط خانوادگی، دوستی‌ها و شبکه‌های حمایتی مردمی تقویت شده و مردم بیش از گذشته از حمایت‌های عاطفی، مالی و اطلاعاتی یکدیگر بهره می‌گیرند.

افزایش تعلق اجتماعی

بطحایی با اشاره به نتایج آخرین پیمایش سرمایه اجتماعی اظهار کرد: حدود ۶۴ درصد مردم احساس تعلق اجتماعی دارند که نسبت به پیمایش قبلی حدود ۲۰ درصد افزایش یافته است. وی این شاخص را یک سرمایه ارزشمند برای کشور توصیف کرد و خواستار بهره‌گیری از آن در سیاست‌گذاری‌های اجتماعی شد.

افول عدالت اجتماعی

وی همچنین به شاخص احساس عدالت و برابری اشاره کرد و گفت: تنها ۲۵ درصد مردم احساس می‌کنند در جامعه از عدالت و برابری برخوردارند. این مسئله نشان می‌دهد بخش بزرگی از جامعه احساس تبعیض و نابرابری دارد؛ احساسی که فارغ از میزان انطباق آن با واقعیت، برای سیاست‌گذاران اهمیت فراوانی دارد.

زنگ خطر برای امید

رئیس سازمان امور اجتماعی کشور با اشاره به وضعیت امید اجتماعی گفت: متأسفانه حدود ۶۰ درصد مردم امیدی به بهبود شرایط آینده ندارند. البته باید توجه داشت که در شرایط خاص و رخدادهای ملی، سطح همبستگی و انسجام اجتماعی می‌تواند به سرعت افزایش یابد، اما این موضوع نباید موجب غفلت از روندهای بلندمدت سرمایه اجتماعی شود.

افزایش افتخار به ایرانی‌بودن

بطحایی همچنین اعلام کرد که حدود ۷۶ درصد مردم به ایرانی بودن خود افتخار می‌کنند و این شاخص در مقایسه با بسیاری از کشورها، حتی برخی کشورهای اروپایی، در وضعیت مناسبی قرار دارد. با این حال وی از پایین بودن سطح رضایت اجتماعی خبر داد و گفت: تنها ۳۸ درصد مردم از وضعیت اجتماعی رضایت دارند و حدود ۶۲ درصد رضایت مطلوبی از شرایط موجود ندارند.

ناکامی در کاهش آسیب‌ها

وی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت آسیب‌های اجتماعی پرداخت و با اشاره به پراکندگی مسئولیت‌ها میان دستگاه‌های مختلف، یکی از دلایل ناکامی در کاهش آسیب‌های اجتماعی را نبود هماهنگی و انسجام میان نهادهای متولی دانست. بطحایی تأکید کرد که رویکرد جدید وزارت کشور مبتنی بر پیشگیری از شکل‌گیری آسیب‌ها و رفع زمینه‌های بروز آن‌هاست.رئیس سازمان امور اجتماعی کشور از تدوین ۴۶ برنامه اولویت‌دار برای کاهش آسیب‌های اجتماعی خبر داد و گفت: در این حوزه از ظرفیت نهادهایی همچون سازمان بهزیستی، وزارت علوم و وزارت بهداشت استفاده خواهد شد.

وی همچنین با اشاره به نقش مشارکت اجتماعی در حل مسائل کشور اظهار کرد: تجربه‌های داخلی و بین‌المللی نشان می‌دهد بدون حضور و مشارکت فعال مردم، امکان بهبود وضعیت اجتماعی وجود ندارد. از همین رو تسهیل فعالیت سازمان‌های مردم‌نهاد در دستور کار قرار گرفته است.

دیدگاه مردم

معاون وزیر کشور با اشاره به نتایج پیمایش خردادماه ۱۴۰۵ گفت: حدود ۷۰ درصد مردم معتقدند تغییر سیاست‌های کلان کشور مؤثرترین راه عبور از مشکلات است و بیش از ۵۰ درصد نیز انتظار دارند تحولات مهمی در سطح مدیریت کلان کشور رخ دهد. همچنین حدود ۶۰ درصد مردم اعلام کرده‌اند که توان تحمل فشار اقتصادی بیشتری را ندارند و این موضوع باید در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی مورد توجه جدی قرار گیرد.