اضطراب در کودکان دیگر تنها یک نگرانی گذرا و طبیعی نیست و در سال‌های اخیر بسیاری از والدین و معلمان با کودکانی مواجه‌اند که بیش از گذشته دچار ترس، نگرانی، بی‌قراری و حساسیت‌های عاطفی هستند. اضطراب شدید و مداوم می‌تواند بر خواب، یادگیری، روابط اجتماعی و کیفیت زندگی کودک اثر منفی بگذارد.

یکی از عوامل مهم، فشار تحصیلی و ترس از شکست است. تأکید بیش از اندازه بر نمره، رتبه و موفقیت ممکن است این تصور را در کودک ایجاد کند که ارزش او به عملکردش وابسته است. در چنین شرایطی، کودک ممکن است از امتحان، پاسخ دادن در کلاس یا تجربه فعالیت‌های جدید بترسد. کارشناسان تأکید دارند که والدین و معلمان بهتر است به جای تمرکز صرف بر نتیجه، تلاش و پیشرفت کودک را مورد توجه قرار دهند.

فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی نیز می‌تواند اضطراب کودکان را افزایش دهد. مقایسه خود با دیگران، نگرانی از پذیرفته شدن میان همسالان و مشاهده اخبار و حوادث نگران‌کننده، به‌ویژه برای کودکانی که توانایی کافی برای تحلیل این اطلاعات ندارند، می‌تواند موجب افزایش استرس شود.

از سوی دیگر، محیط خانواده نقش مهمی در آرامش روانی کودک دارد. اختلافات مداوم، مشکلات اقتصادی، بی‌ثباتی خانوادگی و اضطراب والدین می‌تواند احساس امنیت کودک را کاهش دهد. کودکان حتی زمانی که بزرگسالان تصور می‌کنند متوجه تنش‌ها نیستند، تغییرات عاطفی و فضای پراسترس خانه را احساس می‌کنند.

گزارش همچنین به پیامدهای دوران کرونا اشاره می‌کند؛ تعطیلی مدارس، دوری از دوستان و کاهش تعاملات اجتماعی در آن دوره، بر برخی کودکان اثرات روانی گذاشته و در بعضی موارد حساسیت آنها نسبت به بیماری، جدایی از والدین و تغییرات ناگهانی را افزایش داده است.

کمبود خواب و فعالیت بدنی نیز از عوامل مؤثر بر اضطراب هستند. استفاده طولانی از تلفن همراه، تبلت و تلویزیون، فرصت بازی و تحرک را کاهش داده و خواب ناکافی نیز می‌تواند باعث خستگی، تحریک‌پذیری، کاهش تمرکز و افزایش حساسیت عاطفی کودک شود.

اضطراب ممکن است در کودکان به شکل علائم جسمی مانند دل‌درد، سردرد، تهوع و خستگی مداوم نیز ظاهر شود. اختلال خواب، کابوس، پرخاشگری، گوشه‌گیری، ناخن جویدن، کندن پوست اطراف انگشتان، بازی مداوم با موها، وابستگی شدید به والدین و ترس از جدایی نیز از نشانه‌هایی هستند که در صورت تداوم باید مورد توجه قرار گیرند.

برای کاهش اضطراب، ایجاد رابطه‌ای امن و حمایت‌کننده با کودک اهمیت زیادی دارد. اختصاص زمان برای گفت‌وگو، بازی و شنیدن نگرانی‌های کودک، به او کمک می‌کند احساساتش را بدون ترس از قضاوت بیان کند. خواب کافی، تغذیه متعادل، فعالیت بدنی، حضور در فضای باز و محدود کردن زمان استفاده از صفحه‌نمایش نیز می‌تواند به سلامت روان کودک کمک کند.

در نهایت، اضطراب خفیف و موقتی بخشی از روند طبیعی رشد است؛ اما اگر نگرانی کودک مداوم شود و در خواب، تحصیل، روابط اجتماعی یا زندگی روزمره او اختلال ایجاد کند، مراجعه به روان‌شناس یا مشاور کودک ضروری است. مداخله زودهنگام می‌تواند از تشدید مشکلات اضطرابی در سال‌های بعد جلوگیری کند.